Jakintzak eta Zaporeak

 Jakintzak eta Zaporeak

 
 

Emakumeen memoria eta jakintzak sukaldearen bidez berreskuratzen

Jakintzak eta Zaporeak LAIA Sarearen esparruan bultzatutako prozesu gastrokultural ibiltaria da, Arabako eta Trebiñuko herrietako sukaldaritza tradizionalari lotutako ezagutzak, errezetak eta memoria berreskuratu eta balioan jartzeko.

Mentxu Ramilo Araujo arduratzen da Arabako eta Trebiñuko hainbat udalerritan prozesu horiek dinamizatzeaz eta laguntzeaz, gure herrietako memoriaren funtsezko zati bat modu kolektiboan berreskuratzeko topaguneak sortuz.

Belaunaldiz belaunaldi, amek, amonek, izebek eta beste hainbat emakumek errezetak, elikagaiak prestatzeko eta kontserbatzeko moduak eta lurraldearekin eta eguneroko bizitzarekin lotutako ezagutza ugari transmititu dituzte. Askotan idatziz jaso ez den ondare immateriala da, eta galtzeko arriskua du.

Jakintzak eta Zaporeak prozesuak mahai baten inguruan elkartu eta memoria kolektiboa berreskuratzea proposatzen du. Hainbat udalerritan egiten diren topaketen bidez, parte-hartzaileek errezetak, osagaiak, sukaldatzeko moduak eta horiei lotutako istorio txikiak ekartzen dituzte gogora: nork prestatzen zuen plater jakin bat, noiz egiten zen, nondik lortzen ziren osagaiak edo nola aldatu diren errezetak denborarekin.

Horrela, prozesuak errezetak baino askoz gehiago berreskuratzeko aukera ematen du. Sukaldearen bidez familia-istorioak, oroitzapenak, ohiturak eta bizimoduak azaleratzen dira, eta belaunaldien arteko topaketarako eta transmisiorako espazioak sortzen dira.

Emakumeen jakintzak balioan jartzea

Jakintzak eta Zaporeak prozesuak arreta berezia jartzen du landa-eremuko emakumeek belaunaldiz belaunaldi sortu, gorde eta transmititu dituzten ezagutzak aitortu eta ikusaraztean.

Bizitzari eta komunitateei eusteko funtsezkoak izan diren jakintzak dira, eta gure herrietako memoriaren eta ondarearen parte dira, nahiz eta beti merezi duten aitortza jaso ez duten.

Jakintza horiek berreskuratzeak, partekatzeak eta dokumentatzeak ondare hori gordetzeko aukera ematen du, baina baita haren protagonistak aitortzeko eta ezagutza horiek belaunaldien artean transmititzen jarrai dezaten laguntzeko ere.

Errezeta baten atzean osagaiak baino askoz gehiago daudelako: memoria, lurraldea, zaintzak, istorioak eta partekatutako jakintzak daude.