30 pertsona inguru elkartu ziren urriaren 17an Donemiliagan, «Bakoitza mundu bat da» eskualdeko topaketan. Kulturarteko hausnarketarako gune honetan, emakume migratuek dituzten oztopoak aztertu ziren, baita komunitate inklusiboagoak, arrazakeriaren aurkakoak eta anitzagoak eraikitzeko beharra ere.

Joan den larunbatean, urriaren 17an, Arabako Lautadako berdintasunaren aldeko eskualdeko topaketa egin zen Donemiliagako Udaleko erabilera anitzeko aretoetan, «Bakoitza mundu bat da / Cada una es un mundo» lelopean. Jardunaldiak 30 pertsona inguru bildu zituen, berdintasunari kulturarteko ikuspegitik heltzeko, jatorri eta ibilbide desberdinetako emakumeen esperientziak entzuteko, haien ekarpenak aitortzeko eta bizikidetza berdinzaleago baterantz aurrera egiteko proposamen kolektiboak lantzeko.

‘Bakoitza Mundu bat da’ Topaketaren aurkezpena, Donemiliagan (Arabako Lautada).

Tekla guztiak beharrezkoak dira melodia bateratua sortzeko

Jardunaldia Erika Letamendi Hurtado Donemiliagako alkatearen ongietorriarekin hasi zen. Ondoren, Rosabel Argotek hartu zuen hitza, topaketaren moderatzaileak.

Argotek goiz osoan zehar egindako hausnarketak lotuko zituen metafora batekin ireki zuen saioa: piano-jotzaile batek musika-pieza bat ezin hobeto ezagutzen zuen arren, ez zuen lortzen ondo jotzea. Arazoa zen pianoko tekla zuriak baino ez zituela erabiltzen, beltzak alde batera utzita.

Irudi horren bidez, gure komunitateak osatzen dituen aniztasun osoa aitortzearen garrantziaz hausnartzera gonbidatu zituen bertaratutakoak. Kontua ez da gizartea pertsona zurien eta beltzen artean banatzea, baizik eta ulertzea pertsona guztiak, beren esperientzia, identitate eta ibilbide desberdinekin, beharrezkoak direla melodia kolektibo bat sortzeko.

Migrazioak, arrazakeria eta ekarpena: begirada aldatzeko beharra

Tania Cañas Siriany, Hajar Samadi eta Anita Hichaicotoren hitzaldiek emakume migratu askoren bizitzak zeharkatzen dituzten egiturazko desberdintasunetan sakontzeko aukera eman zuten.

Tania Cañas Siriany, zuzenbidean prestatua eta aukera-berdintasuneko eragilea, ibilbide luzea duena giza eskubideen eta emakumeen eskubideen defentsan, bai El Salvadorren, bai Euskal Herrian, Arabako Lautadan bizi diren Latinoamerikako emakume migratuen errealitateaz aritu zen. Haien migrazio-ibilbideetatik abiatuta, jatorrizko herrialdeetatik irten eta harrera-lurraldera iritsi arte, emakume horien aukerak eta eskubideen erabilera baldintzatzen dituzten oztopo administratibo eta sozialak aztertu zituen.

Besteak beste, administrazio-egoera irregularrean dauden pertsonek Gasteizen erroldatzeko dituzten zailtasunak nabarmendu zituen, erroldatzea funtsezko izapidea baita eskubide eta zerbitzu ugari eskuratzeko. Era berean, emakume migratu asko etxeko lanetan eta zaintza-lanetan pilatzen dituen lan-segmentazioan jarri zuen arreta, askotan haien giza eskubideak arriskuan jar ditzaketen baldintza prekarioetan aritzen baitira.

Bere hitzaldiak kulturartekotasunaren erronkei buruz hausnartzera eta bizitza duina, aukera-berdintasuna eta parte-hartze soziala bermatuko dituzten politika publikoak sustatzeko beharrari buruz gogoeta egitera gonbidatu zituen bertaratutakoak. Ildo horretan, landa-inguruneek hurbiltasunezko harremanak, topaguneak eta komunitate-sareak sortzeko duten ahalmena nabarmendu zuen, bizikidetza eta elkarrekiko aitortza sustatzeko. Horrela, Arabako Lautada komunitate inklusiboagoak, anitzagoak eta berdinzaleagoak eraikitzeko aukera gisa aurkeztu zuen.
 

Tania Cañas Siriany, ‘Bakoitza Mundu bat da’ Topaketan

Bestalde, Hajar Samadi gizarte-langile, prestatzaile eta arrazakeriaren aurkako aktibistak migrazioen arrazoiei erreparatzera eta pertsona migratuei buruzko pertzepzioa baldintzatzen duten diskurtso arrazistak zalantzan jartzera gonbidatu zituen parte-hartzaileak. Samadi Bidaya emakume musulmanen elkarteko presidentea da, eta Arabako emakume musulmanen esperientzietan oinarritu zuen bere hausnarketa. Testuinguru horretan, ikuspegi-aldaketa bat proposatu zuen: integrazioaz hitz egiteari utzi eta ekarpenaz hitz egiten hastea.

Proposamen horrek esan nahi du emakume migratuak ez direla gizarte batera egokitu behar duten pertsonak soilik; dagoeneko gizarte horren parte diren herritarrak dira, ezagutzak, esperientziak eta gaitasunak eskaintzen dituztenak, eta gizartearen eraikuntzan ahotsa izan behar dutenak.
 

Hajar Samadi, ‘Bakoitza Mundu bat da’ Topaketan

Anita Hichaicoto ikertzaile, idazle eta generoaren eta Afrikako ikasketen arloko aholkulariak arrazakeriaren aurkako ikuspegi dekolonial eta intersekzionaletik zabaldu zuen hausnarketa.

Bere historia pertsonaletik eta Ekuatore Ginearekin dituen loturetatik abiatuta, Afrikaren eta Euskal Herriaren arteko lotura historikoak ekarri zituen gogora, oraindik ere oso ezezagunak direnak. Kolonialismoaren garaian Ekuatore Ginean euskal enpresek izan zuten presentzia aipatu zuen, Elgorriaga txokolate-enpresa eta Izaguirre finka, besteak beste, bi lurraldeen arteko harremanak uste baino estuagoak direla erakusteko.

Bere hitzaldian, migrazio-politikek eta erakundeek Afrikako emakumeen esperientziak modu homogeneizatzailean aztertzeko duten joera ere zalantzan jarri zuen, haien ibilbide, behar eta gaitasunen aniztasuna behar bezala kontuan hartu gabe.

Era berean, Atzerritartasun Legeak eta lanari lotutako erregularizazio-bideek emakume migratu asko etxeko lanetara eta zaintza-lanetara bideratzen dituztela azaldu zuen, generoaren, jatorriaren eta klase sozialaren araberako desberdintasunak erreproduzituz.

Horren aurrean, arrazakeriaren aurkako ikuspegia eta ikuspegi dekoloniala txertatuko dituzten politika publiko intersekzionalak sustatzeko beharra defendatu zuen. Gainera, Arabako Lautadako herriak bezalako komunitate txikiek esperientzia eraldatzaileak abian jartzeko duten ahalmena nabarmendu zuen. Esperientzia horiek lurralde osora zabal daitezke, berdintasun-teknikarien lanaren bidez.

Anita Hichaicoto ‘Bakoitza Mundu bat da’ Topaketan

Hausnarketatik ekintzara: elkar entzutetik eta gozamenetik abiatutako espazioak

Hitzaldien ondoren, bertaratutakoek eztabaida-taldeetan parte hartu zuten, emakume migratuen parte-hartzea eta ekarpena zailtzen dituzten oztopoak identifikatzeko eta horiek gainditzeko proposamenak lantzeko.

Azaldutako gaien artean, hizkuntza-oztopoa nabarmendu zen, baita gaztelania eta euskara ikasteko aukera eskuragarriak sortzeko beharra ere, komunikazioa eta komunitateko parte-hartzea errazteko.

Halaber, azpimarratu zen topaguneak ez direla emakume migratuentzat soilik diseinatu behar; emakume migratuek eurek sustatu eta eraikitako espazioak izan behar dute, haien interes, behar eta ekimenetatik abiatuta, gainerako herritarrak ere parte hartzera gonbidatuz.

Elkarrizketetan agerian geratu zen emakume askok beren proiektuak, ezagutzak eta ametsak dituztela, hala nola negozio propio bat sortzea. Hala ere, oztopo administratibo, ekonomiko eta sozialek zaintzaren eta etxeko lanen sektoreetara bultzatzen dituzte askotan.

Parte-hartzaileek bat egin zuten eraldaketak herrietatik eta komunitate txikietatik ere abiatu behar direla esatean, eguneroko harremanak eta elkarrekin egoteko espazioak sortuz, elkar entzutean, elkar aitortzean eta gozamenean oinarrituta.

Hausnarketa saioa ‘Bakoitza Mundu bat da’ Topaketan

Kontua ez da laguntza eskaintzea soilik, baizik eta beste pertsonak zer behar duen galdetzea, hark egiten duen ekarpena aitortzea eta guztiok berdintasunean parte hartu ahal izateko espazioak elkarrekin eraikitzea.

Talde-lanak amaitzean, Rosabel Argotek hasierako musika-metafora berreskuratu zuen, eta bertaratutako guztiak partekatutako hausnarketen eta proposamenen oihartzun-kutxa izatera gonbidatu zituen, ideia horiek beste espazio batzuetara iritsi eta gizarte osoan zabal zitezen. Ahots guztiek beren indarrez entzunarazteko aukera izango duten melodia kolektiboa sortzeko deia egin zuen.

Rosabel Argote, ‘Bakoitza Mundu bat da’ Topaketako dinamizatzailea

Deserrotzeaz eta memoriaz hitz egiteko amaiera artistikoa

Topaketa Andrea Aristondoren mikroantzerki-proposamenarekin amaitu zen. Gorputzaren, musikaren eta emozioen bidez, deserrotzearen eta migrazioaren esperientziak hurbildu zizkien ikusleei.

Tenerifen jaioa eta Euskadin bizi den artistak Kanarietako banana-landaketak eta turismoak bere jaioterrian eragindako aldaketak hartu zituen abiapuntu, gure memoria osatzen duten lekuen galeraz hitz egiteko.
Irudi dokumentalak, mugimendua eta kantua uztartuz, eta bananak hari gidari gisa erabiliz, nostalgiari, identitateari eta atzean utzitako lekura itzultzean hura jada berdina ez dela sentitzeari buruzko pieza bizi eta hunkigarria eskaini zuen.
 

Andrea Aristondoren mikroantzerkia, ‘Bakoitza Mundu bat da’ Topaketako itxieran.

Ikusleak axolagabe utzi ez zituen emanaldiak amaiera emozionala eman zion jardunaldiari, eta goiz osoan zehar landutako ideia nagusia indartu zuen: ahots, esperientzia eta errealitate guztiak aitortuz soilik eraiki ahal izango ditugu benetan berdinzaleak diren komunitateak.

Topaketa Arabako Lautadako Kuadrillak, Donemiliagako Udalak eta Arabako Lautadako Berdintasun Kontseiluak antolatu zuten, Arabako Foru Aldundiaren laguntzarekin, LAIA Arabaren esparruan.