Berta Caceres giza eskubideen defendatzailearen hilketari buruzko txostena - laia
"Zeuk daukazu bala... Neuk hitza... Detonatzean hiltzen da bala... Ihardestean bizi da hitza" zioen Berta Cáceresek.
Giza Eskubideen Batzorde Interamerikarrak (GEBI) Aditu Independenteen Diziplina arteko Taldearen txostena aurkeztu du Berta Cáceresen kasurako. Hondurasko GIEIk Berta Cáceres kasuaren azken txostena entregatu du.
Berta Cáceres proiekzio nazionaleko eta nazioarteko figura bat zen. Hondurasko Herri Erakundeen eta Indigenen Kontseilu Zibikoaren (HHEIKZ) koordinatzaile gisa, komunitate indigenen erresistentzia artikulatu zuen aldez aurretik kontsulta aske eta informaturik egin gabe onetsitako proiektuen aurrean, horrek Hondurasko estatuaren konstituzio betebeharrak eta nazioarteko betebeharrak urratzen baitzituen. Haren lidergoa erabakigarria izan zen Aguas Zarca presaren aurrerapena geldiarazteko, zeina Desarrollos Energéticos SA enpresak sustatu baitzuen (DESA), eta proiektu horien gizarte, ingurumen eta kultura inpaktuak ikusarazteko, bai herrialde barruan, bai kanpoan.
Txostena ageriko sekretu batekin amaitzen da; hau da, Berta Cáceresen hilketa operazio kriminal baten emaitza izan zela. Operazio kriminal hori kontu handiz planifikatu eta gauzatu zen sikario batzuk barne hartu zituen egitura baten bidez, baita Desarrollos Energéticos SA (DESA) enpresako zuzendariak eta estatuko hainbat eremutako laguntza, tolerantzia eta omisio sareak ere. Krimena aurreikusteko eta prebenitzeko modukoa izan zen: informazio zehatza zegoen estatuaren esku eta denbora errealean, haren plangintzari buruz ohartarazten zuena.
Duen garrantziagatik eta eraginagatik, Laiak funtsezkotzat jotzen du Berta Cáceresen kasuko txostena partekatzea eta zabaltzea: emakume indigena lenkoa, komunitate liderra eta botere egitura sakonki maskulinizatu eta arrazializatuei aurre egiten zien figura publikoa zen, eta horrek estigmatizazio eta indarkeria modu desberdin eta astunduetan egotera eraman zuen. Berta Cáceresen aurkako indarkeria ez da soilik proiektu espezifiko baten aurkako errepresalia gisa ulertu behar, baizik eta Hondurasko lurra, lurraldea eta ingurumena defendatzen dituzten emakume indigenak eta afro hondurastarrak neurriz kanpo zigortzen dituen egiturazko indarkeriaren eredu zabalago baten parte gisa ere bai.
Laiak Bertaren familiari omenaldia ere egin nahi dio. Izan ere, atsedenik hartu gabe borrokatzen jarraitzen du egia, justizia, erreparazioa eta berriz ez gertatzeko bermeak lortzeko, eta omenaldi bat ere egin nahi die, banaka zein taldeka eta modu baketsuan, giza eskubideen babesa eta gauzatzea sustatzen eta bultzatzen duten pertsona guztiei.
Hain zuzen ere, justiziarekiko, bakearekiko eta giza eskubideekiko konpromisoaren esparru horretan, Arabako Foru Aldundiko Berdintasunaren eta Giza Eskubideen Zuzendaritzak abian jarri zuen Eragiteko eta Giza Eskubideen Defendatzaileak Babesteko Arabako mekanismoa (BAM), zeinak arreta berezia ematen baitie, besteak beste, testuinguru hauetan arrisku berezian dauden defendatzaile taldeei: ingurumenaren eta lurraren aldeko eta garapeneko megaproiektuei aurkako defentsa, herri indigenen, sexu eta ugalketa eskubideen edo indarkeriaren aurkako defentsa, sexu orientazioarekin eta genero identitatearekin lotutako eskubideen defendatzaileak, komunitateetako kazetariak, lan eskubideen eta/edo salerosketaren biktimak, errefuxiatuak edo okupaziopean daudenak.